Ania Chodorek

Sekcja.

Data urodzenia.
1883-03-09

Miejsce urodzenia.
Turek

Opis.
Polski działacz sportowy żydowskiego pochodzenia. Był pierwszym prezesem założonego w 1908 Łódzkiego Klubu Sportowego. Na stanowisko został wybrany w trzy dni po oficjalnej rejestracji nowego stowarzyszenia sportowego w sierpniu 1909. Zmarł 11 września 1921 r i został pochowany na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi.

Autor.
anizag

Sekcja.

Data urodzenia.
1880-04-01

Miejsce urodzenia.
Opatówek

Opis.
Polski działacz spółdzielczy, społeczny i samorządowy, minister, poseł i senator II RP. Dyrektor fabryki włókienniczej „I.K. Poznański” przy ul. Ogrodowej (obecnie centrum handlowe „Manufaktura”).

Urodził się w rodzinie Antoniego i Marii z d. Bujnowicz. Był absolwentem szkoły przemysłowo-handlowej i kursów tkackich w Łodzi. W kwietniu 1918 roku został wybrany członkiem Rady Stanu Królestwa Polskiego. Na początku lat 30. został mianowany dyrektorem naczelnym jednych z największych zakładów włókienniczych (przemysł bawełniany) – „I.K. Poznański” przy ul. Ogrodowej (dziś kompleks handlowo-rozrywkowy „Manufaktura”). Był nim do października 1939 roku. W okresie międzywojennym mieszkał najpierw w kamienicy Towarzystwa „I.K. Poznański” u zbiegu obecnych ulic Legionów i Gdańskiej, a od ok. 1936 w 2-rodzinnej wilii wraz z bratem Mieczysławem (technologiem zatrudnionym w fabryce „I.K. Poznański”) przy ul. Malwowej 6 na Julianowie. W latach 30. był jednym z najbardziej popularnych działaczy społeczno-politycznych w Łodzi, stąd zapraszany do licznych stowarzyszeń, towarzystw, kół. Uczestniczył w każdej większej uroczystości, spotkaniu na terenie Łodzi.

Na początku okupacji niemieckiej, 13 września 1939 roku w Łodzi został aresztowany. Był przetrzymywany i maltretowany w więzieniu przy ul. S. Sterlinga 16, z którego został zwolniony 2 listopada 1939.

Zmarł 1 listopada 1954 w Łodzi, pochowany w części katolickiej cmentarza przy ul. Ogrodowej w Łodzi (kwatera 7a-5-23. W 2017 jego grób i pomnik zostały gruntownie odnowione staraniem Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem w Łodzi. Jego nazwisko znajduje się na tablicy pamiątkowej ku czci Józefa Pilarskiego (Łódź, ul. Ogrodowa 18), wspomniany jako współzałożyciel teatru „Popularnego”.

Funkcje polityczne.
Politycznie związał się z chadecją. Pełnione funkcje:
– członek Rady Stanu (1917–1918),
– członek Polskiego Związku Pracy, skupiającego ówczesne polskie stronnictwa prawicowe (od października 1918),
– minister Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Ochrony Pracy w rządzie Józefa Świeżyńskiego (26 październik – 4 listopada 1918),
– zastępca posła do Sejmu Ustawodawczego RP z listy Związku Narodowego, w okręgu wyborczym nr 12 (Łódź),
– poseł na Sejm II RP w III kadencja (1930–1935), z listy BBWR, w okręgu wyborczym nr 13.

Funkcje społeczne:
– jeden z organizatorów polskiej spółdzielczości w Łodzi na początku XX w., we współpracy z Romualdem Mielczarskim,
– członek związku zawodowego „Jedność” w Łodzi (od 1905), następnie członek Związku Zawodowego Majstrów Fabrycznych w Łodzi,
– działacz w łódzkich kołach organizacji „Oświata Narodowa” oraz Polskiej Macierz Szkolnej,
– w okresie I wojny światowej, w latach 1914–1915 członek Głównego Komitetu Obywatelskiego w Łodzi (gdy odmówił niemieckim władzom okupacyjnym przyjęcia mandatu radnego Magistratu m. Łodzi został aresztowany i osadzony w więzieniu w Celle, gdzie przebywał do 1917 r.),
– członek Rady Miejskiej w Łodzi, przez długi czas jej wiceprzewodniczący (1919–1939); przewodniczący Koła Radnych Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego (od przewrotu majowego w maju 1935 r.),
– kontroler Łódzkiej Rady Opiekuńczej,
– I wiceprezes Zarządu Łódzkiej Straży Pożarnej Ochotniczej,
– prezes zakładowego (przy fabryce „I.K. Poznański”) klubu sportowego IKP-Łódź (1927–1939),
– współzałożyciel z Józefem Pilarskim teatru „Popularnego” w Łodzi, który działał w latach 1923–1939 w budynku zakładowego domu kultury fabryki IKP, przy ul. Ogrodowej 18,
– prezes Rady Kościelnej przy kościele św. Józefa Oblubieńca NMP, ul. Ogrodowa 22,
– prezes zarządu Towarzystwa Śpiewaczego im. S. Moniuszki w Łodzi (1906–1936),
– współzałożyciel i członek Stowarzyszenia Przyjaciół Julianowa w Łodzi (powstało w 1930),
– prezes Łódzkiego Klubu Sportowego (od stycznia 1934 do września 1939),
– I wiceprezes Towarzystwa Muzycznego im. F. Chopina w Łodzi (1935),
– prezes łódzkiego Komitetu Budowy kościoła w Sokolnikach (1937),
– szósty i ostatni w okresie międzywojennym, prezes oddz. łódzkiego Ligi Morskiej i Kolonialnej (1938 – wrzesień 1939),
– długoletni prezes honorowy Związku Majstrów Fabrycznych RP; do września 1933 r. prezes czynny.

Ordery i odznaczenia:
– Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923),
– Złoty Krzyż Zasługi (12 kwietnia 1927).

Autor.
anizag

Data urodzenia.
1873-03-14

Miejsce urodzenia.
Tarnów

Opis.
Był uczniem krakowskiej szkoły realnej, członkiem krakowskiego „Sokoła”. Działał w Parku dr (Henryka) Jordana, po czym przeniósł się do Lwowa, gdzie został studentem tamtejszej Szkoły Technicznej. Z zawodu był architektem, studiował w Szkole Politechnicznej we Lwowie. Projektował m.in. obiekty sportowe:
– we Lwowie (np. kompleks sportowy Czarnych Lwów),
– w Krakowie,
– w Łodzi (np. Park Sportowego na zlecenie władz ŁKS Łódź),
– Jarosławiu (stadion sportowy, tzw. szkolny).
Pracował jako radca budowlany w Oddziale Budowy Kolei Państwowych dla Małopolski, a po jego likwidacji w 1922 – w Dyrekcji Kolei Państwowych we Lwowie.

Uprawiał różne sporty, m.in. łyżwiarstwo, piłkę nożną, lekką atletykę, szermierkę, kolarstwo, zapasy i taternictwo. 14 lipca 1894 we Lwowie uczestniczył w pierwszym udokumentowanym meczu piłkarskim na ziemiach Polski, pomiędzy reprezentacjami Krakowa i Lwowa (jako zawodnik drużyny lwowskiej). Na tych samych zawodach (był to II Zlot Sokoła) wygrał także zawody w skoku w dal, wynikiem 5,25 m. W 1897 był jednym z założycieli lwowskiego Towarzystwa Kolarzy Wyścigowców, następnie także jego prezesem. Był członkiem Wydziału Lwowskiego Koła Cyklistów, należał też do członków założycieli powstałego w 1905 Towarzystwa Zabaw Ruchowych. W 1909 jednym z założycieli Polskiego Związku Sportowego, działającego do 1911 we Lwowie.

21 stycznia 1912 został wiceprezesem Związku Polskiego Piłki Nożnej. Po rezygnacji w dniu 18 lutego 1913 ze względów zdrowotnych poprzedniego prezesa Ludwika Żeleńskiego, na II zjeździe ZPPN w dniu 23 lutego 1913 został wybrany prezesem tej organizacji. Ponownie wybrany prezesem w dniu 15 lutego 1914, na trzecim zjeździe ZPPN (w świetle nowszej literatury błędna okazuje się wcześniej podawana data objęcia funkcji prezesa – 15 kwietnia 1914). Mandat prezesa potwierdzono mu w czerwcu 1919 (jednocześnie ZPPN zmienił nazwę na Polski Związek Piłki Nożnej na były zabór austro-węgierski). Z funkcji tej zrezygnował w listopadzie 1919, motywując to licznymi obowiązkami społecznymi i zawodowymi. Na posiedzeniu zarządu związku w dniu 30 listopada 1919 wystosowano do niego petycję z prośbą o dalsze kierowanie PZPN, ale najprawdopodobniej faktycznie zastąpił go Edward Cetnarowski (organizacja nie przejawiała już dalszej aktywności, zwłaszcza że w dniach 20-21 grudnia 1919 odbył się zjazd założycielski Polskiego Związku Piłki Nożnej, 15 lutego 1920 powołano Krakowski Związek Okręgowy Piłki Nożnej, a rozwiązanie d. ZPPN nastąpiło w dniu 16 maja 1920).

W dniu 12 października 1919 uczestniczył w zjeździe założycielskim Komitetu Udziału Polski w Igrzyskach Olimpijskich (późniejszego Polskiego Komitetu Olimpijskiego. 1 grudnia 1919 został członkiem pierwszego zarządu tej organizacji, następnie aktywnie uczestniczył w pracach Wydziału Lekkoatletycznego. Nie wszedł w skład kolejnego zarządu, wybranego 23 kwietnia 1921. W latach 1925-1929 był członkiem zarządu Związku Polskich Związków Sportowych-Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Z zarządu odszedł z uwagi na nowo wprowadzony statutowy wymóg zamieszkiwania w Warszawie, został jednak równocześnie członkiem honorowym ZPZS-PKOl. Należał do założycieli Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. Wchodził w skład zarządu związku, w latach 1924-1926 był kapitanem związkowym PZLA. W latach 20. był wiceprezesem Czarnych Lwów, w 1923 został członkiem honorowym klubu. W latach 20. działał także w Lwowskim Towarzystwie Kolarzy i Motocyklistów.

W pierwszej połowie lat 20. współpracował z Przeglądem Sportowym. Był działaczem Koła Dziennikarzy Sportowych we Lwowie, delegatem Koła na zjazd założycielski Polskiego Związku Publicystów i Dziennikarzy Sportowych, który odbył się 13 grudnia 1925. Na zjeździe tym otrzymał w uznaniu zasług godność członka honorowego nowo powstałej organizacji.

Był członkiem honorowym Czarnych Lwów (1923), Wisły Kraków (1923), Polskiego Związku Publicystów i Dziennikarzy Sportowych (1925), pierwszym w historii członkiem honorowym Polskiego Związku Piłki Nożnej (1926), członkiem honorowym ZSSP-PKOl (1929), PZLA.

Zmarł 22 marca 1934 we Lwowie. Jest pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Po jego śmierci jego nazwisko nadano jednej z lwowskich ulic, na Persenkówce.

Autor.
anizag